Athbhreithnithe ar an mBunreacht

Rinneadh athbhreithniú go tréimhsiúil ar Bhunreacht na hÉireann. Is éard is léir ó na hathbhreithnithe, lena n-áirítear na cinn is déanaí ón nGrúpa Athbhreithnithe ar an mBunreacht agus ón dá choiste Uile-Pháirtí Oireachtais a ghabh roimh an gceann seo, ná gur doiciméad atá slán go bunúsach atá sa Bhunreacht, is doiciméad a thuilleann meas an phobail agus a chruthaíonn go maith dóibh. Tugann na hathbhreithnithe le tuiscint, áfach, de bhreis ar na trí leasú is fiche atá déanta cheana féin, gur gá nó gurb inmhianaithe roinnt leasuithe eile a dhéanamh chun an Bunreacht a athnuachan go hiomlán.

Sa bhliain 1966, ar chomhairle an Taoisigh a bhí ann san am, Seán Lemass, thug coiste neamhfhoirmiúil Oireachtais faoi athbhreithniú ginearálta ar an mBunreacht agus, bliain ina dhiaidh sin, d’eisigh siad tuarascáil. Sa bhliain 1968, rinne coiste dlíthiúil, faoi chathaoirleacht an Ard-Aighne, dréacht-tuarascáil a chur i dtoll a chéile. Thug an Coiste Idirpháirtíoch ar Impleachtaí Aontacht na hÉireann, 1972, aghaidh ar shaincheisteanna bunreachtúla i ndáil le Tuaisceart Éireann. Lean Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar Chaidreamh Éireannach, 1973, agus níos déanaí an Comhlacht Athbhreithnithe ar an mBunreacht, 1982 – grúpa saineolaithe dlí faoi chathaoirleacht an Ard-Aighne – d’obair Choiste 1972. Níor fhoilsigh aon cheann de na trí ghrúpa sin tuarascáil.

Bunaíodh Fóram Nua-Éireann sa bhliain 1983. Clúdaíodh roinnt saincheisteanna bunreachtúla ina thuarascáil i 1984. Sa bhliain 1988 d’fhoilsigh an Páirtí Daonlathach athbhreithniú dar theideal Bunreacht le haghaidh Poblachta Nua. Arís, thug an Fóram um Shíocháin agus Athmhuintearas, a bhunaigh an rialtas i nDeireadh Fómhair 1994, aghaidh ar shaincheisteanna bunreachtúla i dtaca le Tuaisceart Éireann. Chuir an Fóram a chuid oibre ar fionraí i bhFeabhra 1996, ach tháinig siad le chéile uair amháin eile i Nollaig 1997. Rinne an Grúpa Athbhreithnithe ar an mBunreacht, sainghrúpa a bunaíodh sa bhliain 1995, a thuarascáil a fhoilsiú in Iúil 1996. Rinne Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar an mBunreacht, 1996-97, dhá thuarascáil faoi dhul chun cinn a fhoilsiú sa bhliain 1997; rinne Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar an mBunreacht, 1997-2002, cúig thuarascáil faoi dhul chun cinn, mar aon le dhá shaothar choimisiúnaithe, a fhoilsiú, agus tá dhá thuarascáil faoi dhul chun cinn foilsithe go nuige seo ag Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar an mBunreacht, 2002 –.

Foinsí éileamh ar athruithe bunreachta

Aithníodh seacht bpríomhfhoinse éileamh ar athruithe bunreachta sna hathbhreithnithe agus ó thaithí pholaitiúil:

1 Tuaisceart Éireann

2 An tAontas Eorpach

3 forbairtí ar chearta idirnáisiúnta an duine

4 athrú socheacnamaíochta

5 taithí phraiticiúil ar an mBunreacht

6 roinnt forálacha a bheith ag dul as faisean

7 míchruinneas sa téacs.

An Grúpa Athbhreithnithe ar an mBunreacht (GAB)

Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar an mBunreacht, 1996-97

Coiste Uile-Pháirtí an Oireachtais ar an mBunreacht, 1997-2002